VINOLETTERA SAYI II

Vinolettera No.2: Mesafeleri Aşan Bir Sayı

Sevgili Erkut Tokman ile çıktığımız fanzin yolculuğunda ikinci sayıya ulaştık. Şarap, edebiyat ve mizah içerikli Vinolettera fanzini; özlemini duyduğunuz yeraltı kültürünü yaşatmak ve bu kültürü şarapla taçlandırmak için yaratıldı.

Bu süreçte Erkut Çekya’daydı, ben Zeynep ise İzmir’deydim. İki şehri şarap kardeşi ilan ederek, Çekya ve Türkiye’den benzer estetik kaygılar taşıyan, ilham dolu yazar, şair ve sanatçıları fanzinde bir araya getirdik. Böylece bu sayı ile Vinolettera’nın uluslararası kılcal damarları daha da genişledi; bu doğrultuda, derginin ana dili olan Türkçenin yanı sıra bazı metinlerin İngilizce ve Çekçe çevirilerine de yer verdik.

Bu sayıda, Ege’nin önemli yerel üzümlerinden biri olan Bornova Misketi’ne özel bir yer ayırdık. Bornova Misketi’ni kişiselleştirdiğimiz özel bir tadımın ardından, onun üzerine kısa denemeler kaleme aldık. Üzümlerin bir ruhu olduğu gibi, mekânların da ruhu vardır; işte bunlardan biri de Çekya’nın Ostrava kentindeki Waldemar.

Bu mekânın gizemini şiirlerle, bir söyleşiyle ve özel bir yazıyla anlatmaya çalıştık. Aslında İzmir Urla’daki bir Bornova Misketi bağında doğan esinti, Ostrava’ya kadar ulaşacak bir kelebek buldu; onun adı Vinolettera.

Bu sayı, iki ülkeyi birbirine bağlayan bir köprü işlevi gördü. Mesafeler edebiyatla aşılır, şarapla kutsanır. O hâlde, keyifli okumalar olsun.

English Translation

Vinolettera No. 2: An Issue That Transcends Distance

In the fanzine journey I embarked upon with dear Erkut Tokman, we have now reached our second issue. Dedicated to wine, literature, and dark humor, Vinolettera was created to revive the underground culture many long for—and to crown that culture with wine.

During this process, Erkut was in the Czech Republic while I, Zeynep, was in İzmir. By declaring our two cities wine siblings, we brought together writers, poets, and artists from both the Czech Republic and Türkiye who share similar aesthetic sensibilities and sources of inspiration. With this issue, the international capillaries of Vinolettera expanded even further; accordingly, alongside Turkish—the magazine’s primary language—we also included English and Czech translations for selected texts.

In this issue, we devoted a special section to Bornova Misketi, one of the Aegean region’s most distinctive indigenous grape varieties. Following a specially curated tasting in which we personified the grape itself, we each wrote short essays inspired by its character. Just as grapes possess a soul, so do places—and one such place is Waldemar in Ostrava, Czech Republic.

Through poetry, an interview, and a dedicated feature, we attempted to capture the mystery of this venue. In truth, the breeze born in a vineyard of Bornova Misketi in Urla, İzmir, found a butterfly capable of carrying it all the way to Ostrava. Its name was Vinolettera.

This issue became a bridge between two countries. Distances are overcome through literature and sanctified through wine.

So then—enjoy the reading.

Fanzine aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz: 

You can access the fanzine via the link below:

VINOLETTERA SAYI II

VINOLETTERA SAYI I

 ŞARAP MEKTUPLARI ADINDA BİR FANZİN

Yazarlar bir araya geldiğinde mutlaka bir dergi, antoloji ya da yazınsal bir üretim eseri ortaya çıkar. Fanzin ise daha duygusal bir enstrüman. Onun için mevcut düzene ciddi bir itiraz ve yeraltına karşı duygusal hisler gerekli. İşte Vinolettera tam bu hislerin eseri; başkaldıran, bilgiye her daim aç ve bağlararası geyikler, yani ampelofilozofiya yanlısı bir felsefeye sahip.

Edebiyat, sanat, müzik, mizah tamam da şarap fanzini de nereden çıktı diyenlere, buradaki zengin dil ve mizah unsurları o kadar fazla ki bu karnavala bir göz atın istedik. Transkafyasya ve Turabdin bölgelerinde doğmuş, Anadolu’da bir kültüre dönüşmüş şarap, Antik Yunan’a halk arasına karışmış ve festivallerin, şiir ve retorik yarışmalarının, eğlencenin, müziğin, tiyatronun ve keyfin sembolü haline gelmiştir. Tanrısı Dionysos bile o kadar halktan ve içtendir ki dağda bayırda gezinir, duyguların sel olduğu, coşku, esrime ve verimlilik tanrısı olarak bilinir, diğer tanrılar gibi gökyüzünde bir tahtta oturmaz, halkla hep bir aradadır, aristokratik zevklerle eşleşen Apollon’un tam karşısında yer alır.

İçinde sığamadıkları kapalı kapalı gruplar, bilginin üstüne külçe halinde düşmüş gösteriş, var olmak için illa bir söz söyleme, çamur atarak ferahlama, hatta bağıra çağıra içinizin yağlarını eritme durumu söz konusu bu evrende. Bir gün “Ama öyle konuşmayalım” diye duyarsınız, konuşmacı nedense az sonra bir cinayet işleyecekmişsiniz gibi size tehdit muamelesi yapar. “Tadım subjektiftir, uluslararası yarışmalarda uzmanlar bile yanılıyor, kör tadımlarda herkes ters köşe olur” derler ama sonra “O aroma yok orada, şunu almalısın” diye iyi niyetli cümleler kurarlar. Yasaklara, kontrollere takılmış bir dünya burası. Mizah bol olmaz mı? Cennetteki nehirleri bekleyenler, politik çıkarlar peşinde koşanlar ve iktidar olmanın keyfini engelleyerek çatanlardan ötürü içten içe kaynadığını görebilirsiniz. İçerde ise aidiyet duygusuyla tatmin yaşayan gruplardan en iyi ben bilirim’e doğru giden ve gittiği yerde polemik yaratmaktan çekinmeyen, bilgiye, paylaşıma kapalı yüksek kafalar var. Aslında bakarsanız dışarıdan itenlerle içeriden şişirenler farklı oranlarda basınç yaratıyorlar burada.

Konumuza dönelim… Bu iş duyusal olduğu kadar duygusal da. O nedenle günün sonunda çorbayı yapanların değil, çorbayı tadanların değerlendirmesi belirleyici. Aynı kitaplarda olduğu gibi. Okurları beğenmiyorsan, okunmasa da olur, yayımlanmasa da olur diyorsan, yazma! Karışma sokağa, hayata... Sen de beğenmiyorsan içme ve nehirlerin hayalini de kurma artık! Her şey bir yana, insanlar tadımlara güzel vakit geçirmeye gelseler, hayat daha zevkli olacak, ama ıstıraplı arzu onları ham ham yer. Ne diyelim, afiyet olsun! Size de keyifli okumalar, bol kahkahalar...

Yayına hazırlayanlar: Zeynep Çolakoğlu & Erkut Tokman

 

Fanzine aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz: 
 VINOLETTERA SAYI I

 

ŞARAP KİTAPLARIM

MAYA BÜYÜSÜ

Şarap Lezzet ve Duyusal Deneyimler

Karakarga Yayınları

Ocak 2024

Karakarga Yayınları’ndan çıkan edebiyat ve sanata çokça konu olmuş, kendi mitolojisi hatta tanrısı olan kadim ve şiirsel şarabın hikâyesini anlattığı ve şarapta algılanan koku ve aromaların dilini çözümleyen ‘Şarap Koyusu’ kitabının ardından şimdi de “Maya Büyüsü” okurlarıyla buluşuyor.

Çağlar boyu büyüleyici dönüşüm eserleri yaratan, ekmekten şaraba dek pek çok üründe emeği geçen mayayı ana başlığa taşıyan bu eser, şarabın gastronomi ile bağlarını mercek altına alarak şarap-yemek eşleşmelerinin kimyasal, kültürel ve duygusal boyutlarını inceliyor.

Aroma ailelerinden öne çıkan şarap stilleri ve yapım tekniklerine, kültürel mirasımız Süryani şaraplarından eski bağlara, eşleşmenin temel prensiplerinden peynir-şarap uyumuna ve yaşamımıza dokunarak bizi mest eden aromatik bileşenlere dek uzanan, tadım farkındalığını bilimsel açıklamalar ve öyküsel bir dille birleştiren bu kitapta okurları şahane bir yolculuk bekliyor.

Koku hafızamızı nasıl geliştiririz?

Aromaların bir dili var mıdır?

Mayalar üzümü nasıl dönüştürür?

Maya Büyüsü tüm bu sorulara şarap tadımının duyusal analiziyle cevap ararken, algı kapılarını aralayan kokularla, sizleri gizemli bir yolculuğa çıkarıyor. Bu yolda aroma aileleri ile tanışma, aroma çemberinin rengârenk evrenini keşfetme ve lezzetli deneyimlere yelken açma üzerine bir dizi fikir sunuyor.

Ekmekten şaraba dek pek çok üründe emeği geçen mayayı ana başlığa taşıyan bu eser, şarabın gastronomi ile bağlarını mercek altına alarak şarap-yemek eşleşmelerinin kimyasal ve kültürel boyutlarını inceliyor.

Zeynep Çolakoğlu’nun, yazar ve Kimya Yüksek Mühendisi kimliğiyle tadım farkındalığını bilimsel açıklamalar ve öyküsel bir dille birleştirdiği bu kitabıyla, şahane bir yolculuğa çıkmaya hazır mısınız?

ŞARAP KOYUSU

Bir Sanat Eseri ve Kimya Öyküsü Olarak Şarap

Karakarga Yayınları

Şubat 2021

Tanrıların içeceği, yüce kralların sofralarının eksilmez iksiri. Şarap mitolojiden edebiyata, ziyafet sofralarından günlük sofralara uzanan kadim bir yolcu. Anadolu topraklarının şarapla yedi bin yıldır süren dansı, günümüzde Ege’nin, Trakya’nın ve Anadolu’nun butik şarap üreticilerinin, büyük içki gruplarının özverili çalışmalarında can buluyor. Şarap, varoluşu itibarıyla sanatla, müzikle, gastronomiyle girift bir yaşam sürerken, şarapseverler de bu eşsiz varoluşa tanıklık etmenin keyfini sürüyorlar.

Zeynep Çolakoğlu, kimya yüksek mühendisi ve şarap tadımcısı kimliği ile edebiyatçı kimliğini birleştiriyor; şarabın Dionysos’la literatüre giren serüvenini, üretimine dair incelikleri, şarabın kendine has jargonu ve lügatiyle anlatıyor ve bu anlatıyı küçük bir şarap sözlüğü ile taçlandırıyor. Şarap sektöründe aktif bir yere sahip olan, aynı zamanda sanatın çeşitli kollarıyla, müzikle ya da edebiyatla ilgilenen konuklarıyla şarabın serüvenini irdeliyor. Şarabın ABC’si, damaklarda ağdalanan bu kadim iksirin tüm sırları Şarap Koyusu’nda can buluyor.

MEDUSA

“İçerde ve dışarıda, tanrısal ve demonik birlikte ve iç içeyiz.”

Makyaj: Hazal Tanrıverdi
Fotoğraf: Hülya Ulam

"Medusa barındırdığı düalizm ile birlikte kutsal anne ile baştan çıkarıcı günahkâr Lilith arasında gidip gelen eril tarihin kadına dair korkularıyla iç içe bir figürdür. Mitlerle çıkılan bu yolculuk aslında tamamen zihinsel. Yerebatan Sarayı’nın kuzeybatı köşesindeki sütunların altında kaide olarak kullanılan iki Medusa başı heykeline dokunuyor ve taşların bana anlattıklarını dinliyorum."

Yerebatan Sarnıcı/İstanbul
Fotoğraf: Mehmet Çeliksan

Medusa Kaidesi/Yerebatan Sarnıcı
Fotoğraf:Mehmet Çeliksan

"Benim varlığım aslında hem ayna hem de ölüm. Medusa’ya bakanlar şeytani bakışın esiri olup taşa dönüşüyorlar, oysa ben bir aynayım, içinizdeki kötülüğü yansıtıyorum size gerisin geriye. Dante’nin “İlahi Komedyası’nda”, Byron’ın “Kayıp Cenneti’nde” cehennemde nöbet tutan varlıklar arasındayım."

"....İsmim yeraltında yankılanır zira yaşayanları bu dünyadan uzak tutmaktır görevim. Aynı Hades gibi bana da bakamazsınız, Ölüm’e bakılır mı? Medusa’ya bakılır mı? Şiirsel bir ölümdür göz göze gelenlerin tattığı. 

"Ya da ölümle aşkın buluştuğu o kısacık an’dır. Metaforik olarak taşlaşır, kara sevda ile dolar yüreği bir tür coup de foudre’dır⁴ deneyimledikleri." 

Makyaj: Hazal Tanrıverdi
Fotoğraf: Hülya Ulam

"....Şimdi burada varlığım eksik ölçülü melodilerde, düşüncelerin taşıdığı en ufak huzursuzlukta bir mum ışığı misali titremekte."

“İçerde ve dışarıda, tanrısal ve demonik birlikte ve iç içeyiz.”

Makyaj: Hazal Tanrıverdi

Fotoğraf: Hülya Ulam

Eser Hakkında

*Bilgi Yayınevi'nden 8 Mart 2018'de çıkan, Orkide Ünsür'ün derlediği "Karanlıktaki Kadınlar" antolojisinde yer alan Medusa öyküsünün canlandırması yapılmıştır.

Makyaj: 

Hazal Tarıverdi
https://www.instagram.com/hazaltanriverdi_sfx/
https://tr-tr.facebook.com/people/HazalTanrıverdi

Fotoğraflar:  

Mehmet Çeliksan (Yerebatan Sarnıcı ve Medusa Kaidesi) 
http://www.mehmetceliksan.com/


Hülya Ulam
https://500px.com/hlyaulam

Medusa Efsanesi hakkında daha fazla bilgi için:

Dark Manner-II: MEDUSA

BİR KORKUYU BEKLEYEN'İN TUHAF HAYAT HİKAYESİ

Fotoğraf: Barış Uğursu / Heavy Arts

Belgelerde net olmayan bir tarihte, kimsenin gitmek istemeyeceği bir yerde doğdu. Issızlık ruhuna doğuştan üflenmişti. Zaman ve sayılarla belirsiz başlayan doğumuna inat, kimya bilimi ve mühendislik okudu hatta üzerine uzmanlığını tamamladı. Bir yandan zararlı kimyasallar üzerine çalışmalarını sürdürürken kimi zaman hayatta kalma kimi zaman da yok etme arzusunu tatmin ettiğini düşündüğü yazarlığa bulaştı.

İlk kitabı “Mina”da gotik korku türünde karanlık ve psikolojik gerilim dolu öyküler yazdı. Kitabın zehirli dili ve kasvetli havasına rağmen ödül almasının kendisine gecenin ve melankolinin dili olma misyonunu yüklediğine inandı. Yazdıklarına tesadüfen ulaşan birilerinin tepkilerinden usandığı ve toplum dışı kalma tehlikesiyle yüz yüze geldiği için işlerini geceyle gündüz gibi birbirinden ayırdı.

Fotoğraf: Barış Uğursu /Heavy Arts

Gece tarafı için ayrı bir isim ve karakter geliştirdi. Bu karakterin açtığı alan ve özgürlükle kara öykülerine durmaksızın devam ederken tarikatı andıran oluşumlarda kara bakışlı insanlarla yolları kesişti ve onlarla ortak çalışmalar yapmaya başladı. Bu tarikatların bir ayağında da şeytanın müziğini yapan müzisyenler vardı. İlhamını onlardan almakla kalmayıp müzikleri daha yüksek yankılansın diye küçük bir yeraltı organizasyonu işine girişti. Sınırları zorlayan, tehlikeye çekilen yapısı nedeniyle kan, uyuşturucu ve delilikle vücut bulan bir müzisyenle temas kurdu. Prag’da başlayan bu çarpık ilişki Almanya’nın dehlizlerinde gerçekleşen dumanlı konserlerin ardından İstanbul’a taşındı. Burada bir konser olmadı. Adamın zehir zemberek şiirlerinin yer aldığı “Prozac Artık Yetmediğinde” kitabını adı yeraltı ile anılan, ortalıkta köken bir vampir olduğuna dair dedikoduları bulunan usta bir şairle Türkçe’ye çevirdi. Zaten ne bu deccal kılıklı müzisyene ne de onun okuyanı ters yüz eden bıçakları çekilmiş şiirlerine başkası yanaşmazdı. Bu kitap için İstanbul’da bir imza günü düzenlediler. İmza töreni tahmin edileceği üzere şiddet, erotizm ve bolca şarabın damarda kol gezdiği tekinsiz bir ortamda gerçekleşti. Daha doğrusu kitabevini bir noir filmine dönüştürdü. Bu etkinlik süresince ya da arta kalan tüm zamanlarda akışta kalan kadife eldiven içindeki demir yumruk yani Pinot Noir’dı. 

Pinot ve ailesinin cinsine olan yoğun ilgisi onu bu dünyayı araştırmaya yöneltti. Yıllar süren çalışmalar “Şarap Koyusu” adlı bir kitaba evirildi. Kitabın içinden taşan esrimeden aldığı cesaretle iki boyutta seri katil olan bir yazarla tanıştı. Birlikte yazdıkları öyküler “Korkuyu Bekleyenler” adıyla yayımlandığı gün diğer yazar ortadan kayboldu. Kapağına mezarının yerleşmesine göz yumduğu, kimin eline geçerse onu hedef haline getiren bu kitap en son Kasım 2022’de Alper Canıgüz’e hediye edildi.